Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

Wrzesień 2013

Andrzej Pilipiuk

Ostatni Mohikanie polskiej wsi

12W okresie międzywojennym moje rodzinne Wojsławice były poważnym ośrodkiem handlowym. W osadzie żyło około dwóch tysięcy Żydów i to w ich rękach skupiał się prawie cały handel oraz znaczna część produkcji rzemieślniczej. W Rynku funkcjonowało około setki sklepów, sklepików i warsztatów. Wytwarzano sita, szyto buty i ubrania, handlowano wyrobami metalowymi i tkaninami. Żydzi na składzie mieli wszystko, a jeśli czegoś akurat nie mieli, byli w stanie załatwić.

 

To wszystko zmiotła wojna. Zostały budynki. Zostały narzędzia. W piekarni zostały pożydowskie piece i zakwas. Koło garbarni w beczkach w solanką moczyły się skóry. Chrześcijanie obu wyznań za zgodą Niemców zajęli opustoszałe domy, sklepy i warsztaty. I nagle okazało się, że większości interesów nie da się już wskrzesić. Towarów przemysłowych brakowało – to było zrozumiałe – w końcu trwała wojna… Ale wielu rzeczy produkowanych dawniej na miejscu nie zdołano podrobić. Bułki pieczone w tej samej piekarni nagle straciły smak – dawny żydowski piekarz dodawał czegoś do ciasta. Niestety sekret dodatku zabrał ze sobą do grobu. Stary Żyd specjalista od suszenia owoców „na lasach” przepadł gdzieś w piekle Treblinki. Masa dzieciaków podglądała go co roku przy pracy. Pozostały w sadach doły, w których palił ogień. Pozostały ruszty z leszczynowych żerdek. Ale sekretem był dym, drewno którego używał do wędzenia śliwek. A tego już nie podpatrzono. Człowiek, który próbował przejąć garbarnię, nie zdołał zakończyć procesu garbowania – skóry się zmarnowały. Umiał je wyprawiać, ale inną metodą. Zyskali szewcy i krawcy – pozostawione narzędzia i zydle były takie same… Było to pierwsze zderzenie z nową rzeczywistością – zabrakło ludzi, którzy pewne rzeczy umieli. Wojsławice nigdy już nie odzyskały przedwojennego znaczenia. Nadal liczyły się jako centrum handlu, ale już jakby na pół gwizdka.

(...)



Więcej przeczytasz w numerze Wrzesień 2013

Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.