Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

Sierpień 2013

Tymoteusz Onyszkiewicz

Znaczenie oddechu w jodze


Dr Bhole wyróżnił dwanaście „miejsc oddechowych” znajdujących się na ludzkim ciele – cztery miejsca na trzech poziomach. Pierwsze „miejsce oddechowe” znajduje się na wysokości mostka, drugie na kręgosłupie na tej samej wysokości, dwa pozostałe po dwóch stronach tułowia, pod pachami, również na tej samej wysokości. Pierwszy poziom to poziom czakry Anahata. Piąte „miejsce oddechowe” znajduje się nad pępkiem, szóste na kręgosłupie na tej samej wysokości i dwa pozostałe, również na tej samej wysokości, po dwóch stronach ciała, nad biodrami. Jest to poziom czakry Manipura. Dziewiąte „miejsce oddechowe” znajduje się poniżej pępka, dziesiąte – na plecach w okolicach „krzyża” i dwa pozostałe, analogicznie po dwóch stronach, na biodrach. Jest to poziom czakry Swadhiszthana.
Dłonie należy kłaść „symetrycznie” na każdym poziomie, np. jedna dłoń z przodu, druga z tyłu, lub obie dłonie pod pachami czy na biodrach – można wówczas dokładnie poczuć i śledzić ruch oddechu. W niektórych miejscach będzie on lepiej odczuwalny, tak jak w okolicach przepony, w innych mniej, tak jak w okolicach kręgosłupa, jednakże intensywność odczuć związanych z oddechem jest kwestią doświadczenia.
Oddech wypełnia całe ciało fizyczne człowieka, od jego centrum, od płuc i przepony, aż po końce palców, i całe ciało odczuwa jego wpływ. Metoda
dr. Bhole różni się zdecydowanie od systemu Iyengara, który uważał, że w pranajamie mogą być wykorzystane tylko nozdrza, jamy i przegrody nosowe, tchawica, płuca i przepona, bo tylko one zdolne są w pełni odbierać i odczuwać pranę. Ruchy oddechowe są bezwysiłkowe i z zasady nie są wolicjonalne. Oznacza to, że wykonuje się je automatycznie, choć oczywiście oddech można stymulować i kontrolować za pomocą woli.
Dr Bhole, opisując zachowanie się ciała podczas procesu oddychania, posłużył się metaforą kwiatu – ciało ludzkie podczas wdechu „otwiera się” niczym płatki kwiatu oświetlanego przez promienie słońca, podczas wydechu zaś „zamyka się” jak kwiat o zmroku. Proces „otwierania się” i „zamykania” ciała podczas wdechu i wydechu przenosi się do umysłu. Umysł również „otwiera się” i „zamyka”, znajdując tym samym drogę do medytacyjnego skupienia i wewnętrznej równowagi.
Podczas praktyki pranajamy ciało staje się polem obserwacji tego, jak zachowuje się nasz oddech, jak reagują mięśnie, czy są spięte, czy rozluźniają się, jak reaguje umysł. Obserwację tę można prowadzić nieznacznie zmieniając położenie i układ ciała, np. unosząc jedną rękę do góry, przechylając się i rozciągając jeden bok razem z mięśniami karku i szyi lub wykonując powolne skręty tułowia. Można też w trakcie obserwacji oddechu wykonywać bardziej skomplikowane asany, istotne jest tylko to, by ciało pozostawało w komfortowej pozycji.

Eliminowanie
destrukcyjnego stresu
Głównym celem, jaki postawił przed sobą dr Mukund V. Bohle, tworząc system Anubhava Yoga jest walka ze stresem. Stres jest niezbędną częścią życia i człowiek odczuwa go już od chwili, gdy w łonie matki wykształca mu się system nerwowy. Stres jest ważnym elementem pozwalającym na lepszą adaptację do środowiska. Celem odczuwania stresu jest rozwój, a także kontrola zagrożenia i unikanie negatywnych bodźców z otoczenia. Jednak, zdarza się, że odczuwany stres zaczyna być zbyt silny, gdy powoduje ból, dezorganizację egzystencji i w końcu jej destrukcję. Jest to przejaw złej adaptacji organizmu oraz symptom zaburzeń w pracy mózgu i w całym
systemie nerwowym – taki stres należy eliminować.
W sytuacjach stresowych właściwy przepływ oddechu (prana) jest zaburzony bądź zablokowany, należy zatem przywrócić mu odpowiedni rytm i intensywność. Emocje powodują przyspieszenie oddechu, regulacja oddechu emocje hamuje. Ćwiczenia oddechowe w połączeniu z asanami mają na celu odblokowanie miejsc, gdzie przepływ oddechu (prany) jest zatrzymany bądź zaburzony. W technikach jogi Iyengara ważne są skomplikowane, niemal gimnastyczne asany, dr Bhole kładzie nacisk na codzienną, regularną praktykę ćwiczeń oddechowych, które można wykonywać w każdej wolnej chwili.
Praca nad eliminowaniem destrukcyjnej „odmiany” stresu, to wykonywanie określonych ćwiczeń oddechowych i „medytacja nad oddechem”, oraz „w rytmie oddechu”. Śledzimy oddech już od momentu, gdy powietrze „ociera się” o górną wargę i gdy „dotyka” naszych nozdrzy. Dr Bhole przedstawiając ten aspekt nawiązywał do tradycji swara jogi i Swarodaya Vijnany, starożytnej nauki o przepowiadaniu zdrowia i innych wydarzeń z obserwacji przepływu swary – prany biegnącej trzema głównymi kanałami energetycznymi (nadi): idą, pingalą i suszumną. Uważnie śledzimy oddech, odczuwając i „obserwując”, jak rozchodzi się w ciele. Miejsca, na których szczególnie koncentruje się nasza uwaga poprzez połączenia nerwowe, pozytywnie stymulują odpowiednie miejsca w mózgu. Z „obserwacji” oddechu umysł przechodzi w stan medytacji.
Metoda Anubhava Yoga dr. Mukundy V. Bhole to praca nad otwieraniem, a także oczyszczaniem zablokowanych obszarów ciała i poprzez ciało otwieraniem zamkniętych obszarów świadomości. Jej transcendentnym celem jest – co często podczas wykładów podkreślał dr Bhole – odpowiedzenie sobie na pytanie dotyczące tożsamości i charakteru naszej jaźni, naszego „ja”, czyli: kto w nas oddycha? Rozwiązanie tej zagadki stanie się rozwiązaniem zagadki każdej indywidualnej podmiotowości.

Tymoteusz Onyszkiewicz
Relacja z wykładów wygłoszonych  w Warszawie, 28 czerwca br.
Pogrubienia pochodzą od redakcji.

(...)



Więcej przeczytasz w numerze Sierpień 2013

Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.