Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

Wielki Zderzacz Hadronów

Wielki Zderzacz Hadronów

 10 września 2008 r. o godz. 9.30, w Europejskim Centrum Badań Jądrowych pod Genewą uruchomiono największe urządzenie badawcze świata: akcelerator LHC, czyli Wielki Zderzacz Hadronów.   Budowa Wielkiego Zderzacza Hadronów (LHC – ang. Large Hadron Collider) trwała blisko 20

 10 września 2008 r. o godz. 9.30, w Europejskim Centrum Badań Jądrowych pod Genewą uruchomiono największe urządzenie badawcze świata: akcelerator LHC, czyli Wielki Zderzacz Hadronów.

 

Budowa Wielkiego Zderzacza Hadronów (LHC – ang. Large Hadron Collider) trwała blisko 20 lat. Pracowało nad nim 10 tysięcy naukowców z 20 państw, także z Polski. LHC znajduje się 100 m pod ziemią, tuż przy granicy Szwajcarii z Francją, i ma kształt długiego na 27 km, kolistego tunelu o średnicy 8 km. W tym największym na świecie akceleratorze badane cząstki będą rozpędzane do prędkości zbliżonej do prędkości światła, po czym ma między nimi dochodzić do zderzeń. To co z tych kolizji wyniknie, może udzielić odpowiedzi na wiele najważniejszych pytań z dziedziny fizyki.

Początki działania LHC nie były jednak obiecujące. Wkrótce po rozpoczęciu testów akceleratora jego system komputerowy zaatakowali hakerzy.

Była to grupa z Grecji o nazwie „Greek Security Team”. Sieciowi włamywacze, na szczęście, nie wyrządzili większych szkód. Kilka dni później doszło do poważnej awarii i akcelerator wyłączono. To skutek uszkodzeń w systemie chłodzenia głównego elementu urządzenia, czyli rury o długości 27 km. Właśnie w tunelu akceleratora doszło do wielkiego wycieku helu, a przyczyną awarii była wada w łączeniu dwóch magnesów, utrzymujących wiązkę cząstek na torze.

– Największy na świecie, gigantyczny akcelerator cząstek zostanie unieruchomiony na dwa miesiące na czas naprawy – w połowie września oświadczył mediom dr James Gillies, rzecznik CERN, a kilka dni później dodał: – LHC zostanie uruchomiony wczesną wiosną przyszłego roku.

Awaria prowadzi do tak długotrwałych napraw, bo w LHC można prowadzić eksperymenty z wiązkami protonów i mieć nad tym kontrolę tylko wtedy, gdy obniży się panującą tam temperaturę zbliżoną do 0 bezwzględnego. Z kolei, aby dokonać napraw, trzeba cały sektor ogrzać do normalnych temperatur, inaczej ludzie nie mogliby nad tym pracować. Przywrócenie „ziemskiej” temperatury potrwa wiele tygodni, a nie wiadomo, ile czasu zajmą późniejsze naprawy, bo trudno zdalnie ustalić, jak wielkie szkody powstały w konstrukcji LHC.

Czy Wielki Zderzacz Hadronów uruchomiono przedwcześnie? A może to urządzenie jest zbyt futurystyczne?

Może swoją złożonością przekracza możliwości współczesnej nauki? Do tych pytań dodać trzeba plotki o możliwych i niemożliwych – według naukowców – konsekwencjach awarii LHC, włącznie ze stworzeniem kosmicznej czarnej dziury, która ma zagrozić istnieniu naszej planety.

Czy LHC to rzeczywiście porażka nauki? Można odnieść takie wrażenie, bo wytyka się wpadki, a mało mówi o pożytkach, które akcelerator ma nam przynieść. A potencjalnie korzyści są ogromne, zarówno ze względu na poszerzenie wiedzy, jak też wpływ na życie codzienne całej ludzkości.

Po pierwsze, naukowcy zaplanowali już eksperymenty, które powinny przynieść odpowiedzi na najważniejsze pytania współczesnej fizyki, np. jak zbudowany był wszechświat zaraz po Wielkim Wybuchu oraz dlaczego cząstki mają masę.

Oprócz zgromadzenia wiedzy teoretycznej, interesującej głównie uczonych, planuje się też wykorzystanie wyników eksperymentów do bardzo praktycznych celów, zarówno przemysłowych, jak i medycznych. Przykładowo, wiadomo już, że uzyskane dane wpłyną na rozwój obrazowania medycznego i przemysłowego, obróbki promieniowaniem, przyspieszą rozwój elektroniki i przyrządów pomiarowych, pomogą w tworzeniu nowych materiałów, procesów wytwarzania rozmaitych produktów, konserwacji żywności czy usuwania toksycznych odpadów.

Eksperci zakładają też, że eksperymenty prowadzone w LHC pomogą wdrożyć nową metodę, która pozwoli ekologicznie i bezpie

Artykuły z tej kategorii

kk 2019 nowy rok
Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.