Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

czwarty wymiar 10/11 2019
Greg Crimea

Bakczysaraj - wrota czasu

yć się w falach i potokach pozytywnej energii.

Wrota czasu

Nazwa Bakczysaraj kojarzy się zazwyczaj z siedzibą tatarskich władców, którzy – niczym sułtan z baśni „Tysiąca i jednej nocy” – żyli w przepychu i luksusie, w pałacach, wśród wonnych, wiecznie kwitnących ogrodów i w otoczeniu pięknych nałożnic. Skojarzenie to jest po części prawomocne, bo Tatarzy, którzy przybyli tu w XIII wieku wraz z hordą Batu-Chana, przynieśli ze sobą swoje obyczaje i tradycje. Ich wschodni styl życia wywarł znaczny wpływ na kulturę Krymu i nadał jej orientalny charakter.

Adam Mickiewicz podczas swojej podróży na Krym w 1825 roku był pod ogromnym wrażeniem egzotycznego piękna półwyspu i magicznej, orientalnej kultury. Nazwał półwysep „Wschodem w miniaturze”.

Bakczysaraj w złotych latach rozkwitu był nie tylko siedzibą władców, lecz także centrum politycznym, religijnym i kulturowym. Symbolem jego dawnej świetności jest słynny pałac wybudowany na przełomie XV i XVI wieku przez Mengli I Gireja. Łączący włoski renesans i wschodnią ornamentykę zespół pałacowy uważany jest za perłę architektury. To jeden z zaledwie trzech tego typu, dobrze zachowanych do naszych czasów muzułmańskich kompleksów budowlanych w Europie. Dwa pozostałe to pochodzący z tego samego okresu pałac Topkapi w centrum Stambułu (Turcja) i znacznie starsza arabska Alhambra w Grenadzie (Hiszpania).

Zdarza się, że osoby, które przybywają do Bakczysaraju, odczuwają wewnętrzne drżenie, i nie jest to związane z dziecięcą niecierpliwością czy radosną podnietą, by jak najszybciej zobaczyć ów cud tatarskiego świata. Ten – chwilami dokuczliwy – stan jest sygnałem zbliżania się do czegoś niezwykłego, co niezupełnie jest związane z miastem i jego zabytkami. Brama pałacu sprawia wrażenie wrót czasu, gdzie przeszłość miesza się z teraźniejszością, gdzie przez tysiąclecia nakładały się na siebie kultury i tradycje. Towarzyszy temu przeczucie, że muzealny kompleks to zaledwie przedsmak tego, co kryje się w rejonie Bakczysaraju...

Oczywiście, można poprzestać na podziwianiu pałacu, licznych sal i komnat, których ściany, sufity i podłogi zadziwiają niezwykłą ornamentyką. Chodząc po urokliwych wewnętrznych dziedzińcach, zaglądając do skrzydeł mieszkalnych przez kunsztowne, bogato zdobione portale, można poczuć dawne tchnienie Orientu. Ulotny, delikatny niczym ażur klimat kompleksu i wyobraźnia podsycana kolorową świeżością odrestaurowywanej obecnie zabudowy podsuwają obrazy tętniącego tu niegdyś życia. Wydaje się, że za chwilę zobaczymy grupkę roześmianych kobiet wybiegających z haremu lub delegację posłów zdążających na audiencję. Zapach kwiatów i szum wody pluskającej w licznych fontannach oszałamia, co potęguje głos imama rozlegający się z pobliskiego meczetu Chan-dżami – największej świątyni Tatarów krymskich. Ten stojący na pałacowym dziedzińcu budynek z dwoma wysmukłymi minaretami jest „znakiem firmowym” bakczysarajskiego pałacu.

Turystów przyciąga rozsławiona przez Puszkina Fontanna Łez. Romantyczną legendę dotyczącą tej fontanny usłyszał on od generała Rewskiego, z którym w 1820 roku podróżował po Krymie. Legenda jest o tyle ciekawa, że dotyczy prawdopodobnie naszej rodaczki Marii Potockiej, porwanej w XVIII wieku podczas jednej z łupieżczych wypraw na tereny Rzeczpospolitej. Wzięta w jasyr, oddana została chanowi Krymowi Girejowi. Przez wiele lat przebywała w jego haremie jako Diljara-Bikecz. Dzięki swojej urodzie i inteligencji została ulubioną żoną chana i zapewniła sobie znaczne wpływy na dworze. Niestety, piękna Polka zginęła z ręki zaślepionej zazdrością nałożnicy Zaremy. Fontanna i mauzoleum Diljary, symbolizujące smutek chana po utracie żony, natchnęły Puszkina do napisania poematu Bakczysarajska fonta

Artykuły z tej kategorii

2020kk2
Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.