Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

Fantomy - doznania poza ciałem

  Gdyby nie teoria pamięci komórek, kto wie, czy doszłoby do odkrycia mechanizmu odczuwania bólu poza ciałem. Pacjent po amputacji odczuwa dwa rodzaje bólu. Jeden zlokalizowany jest w miejscu, w którym ją przeprowadzono

 

Gdyby nie teoria pamięci komórek, kto wie, czy doszłoby do odkrycia mechanizmu odczuwania bólu poza ciałem.

Pacjent po amputacji odczuwa dwa rodzaje bólu. Jeden zlokalizowany jest w miejscu, w którym ją przeprowadzono operację. Drugi, nazywany „fantomowym”, odczuwany jest absolutnie „poza ciałem”, czyli tam, gdzie do operacji miał rękę czy nogę.

Obecność utraconych kończyn

W pierwszym przypadku, w amputowanym miejscu, zostają przecięte nerwy peryferyjne. W konsekwencji obszar ten staje się bardzo czuły, wręcz nadwrażliwy i na najmniejszą stymulację reaguje potwornym bólem. Jest uśmierzany silnymi środkami farmakologicznymi. Kiedy pacjent chroni to miejsce przed niepotrzebnymi impulsami, ból zmniejsza się, ale tylko w nieznacznym stopniu. I ten mechanizm jesteśmy w stanie zrozumieć. Kiedy jednak osoby po amputacjach mówią o bólu oraz innych osobliwych wrażeniach odczuwanych w nieistniejących kończynach, to spotykają się z niedowierzaniem. – Jak można cokolwiek czuć tam, gdzie nic nie ma? – pytamy. Tymczasem okazuje się, że ludzie odczuwają obecność utraconej kończyny. Co więcej, zachowują się i reagują na zewnętrzne bodźce w taki sposób, jakby nadal istniała!

Ból wypala się w pamięci

Fenomen ten znany jest od dawna. Zajmował się nim Zygmunt Freud, w I poł. XIX w. amerykański neurolog Silas Weir Mitchell, a także współcześnie żyjący, światowej sławy neurolog, prof. Oliver Sacks, który po raz pierwszy nazwał to zjawisko „bólami fantomowymi”. Są nadal niewyjaśnioną do końca osobliwością medyczną. Kiedyś sądzono, że występują w ciele chorego, dzisiaj wiadomo już, że znajdują się poza nim. Jak można odczuwać jakiekolwiek wrażenia umiejscowione poza ciałem? Dlaczego odczuwany ból jest dokładnie taki sam, jaki występował w chorej części przed amputacją? Osoby, którym amputowano kończyny mówią, że nie da się ich porównać ze znanymi im na ogół cierpieniami. Są tnące, kłujące, palące i kurczące. Nocą są silniejsze niż w ciągu dnia. Pogłębia je sytuacja stresowa, nagły atak paniki, napięcie nerwowe, a także zmiana pogody. Nie są jednakowe i każdy odczuwa je inaczej. Trwają od kilku minut do kilku tygodni. Są tak silne, że uśmierza się je lekami zawierającymi opium i morfinę. Pomaga też częściowo akupunktura i hipnoza.

– Jeśli podczas wypadku zostanie zmiażdżona noga, ból zostaje zapamiętany – twierdzi prof. Jürgen Sandkühler – i dosłownie „wypalony” w pamięci na zawsze, mimo że źródło bólu zostanie usunięte. To dzięki pracy badawczej profesora wiadomo, że ból fantomowy nie powstaje w miejscu odciętej kończyny czy innej części ciała, lecz w centralnym systemie nerwowym. Potwierdza to opracowana przez prof. Vilayanura S. Ramachandrana, terapia z lustrem, która w gruncie rzeczy polega na tym, żeby „oszukać” mózg.

Terapia z lustrem

Człowiek siedzi przed lustrem w taki sposób, że odbija się w nim tylko zdrowa noga lub ręka. Widzi zatem zdrową kończynę i „wydaje” mu się, że znowu ma dwie. Inaczej mówiąc, odbicie zdrowej kończyny w lustrze „wprowadza w błąd mózg”. Jak wiadomo, każda część ciała ma w nim swój obszar, z którym jest związana. Z najnowszych badań wynika, że strefa ta kurczy się, jeśli po amputacji nie dochodzą do niej już żadne impulsy. Ponieważ siedzący przed lustrem odbicie istniejącej kończyny odbiera jako tę drugą, wysyła do mózgu sygnały o jej istnieniu, a ten ponownie je przyjmuje. Im więcej ich nadchodzi, tym ból staje się mniejszy. Mózg po krótkim czasie ćwiczeń interpretuje je tak, jakby pochodziły z „posiadanej ponownie” części ciała. A skoro „dowiaduje się”, że ona jest, więc nie widzi dal

Artykuły z tej kategorii

kalendarz 2018
Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.