Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

O potrzebie filozofii

O potrzebie filozofii

Filozofię ceniono o wiele wyżej w poprzednich epokach niż obecnie. Początkowo zresztą nie było w Europie innej wiedzy naukowej niż filozofia. W starożytnej Grecji stanowiła zarazem wyraz mądrości. Czasy specjalizacji spowodowały, że wykształcenie nie prowadzi w sposób konieczny do

Filozofię ceniono o wiele wyżej w poprzednich epokach niż obecnie. Początkowo zresztą nie było w Europie innej wiedzy naukowej niż filozofia. W starożytnej Grecji stanowiła zarazem wyraz mądrości.

Czasy specjalizacji spowodowały, że wykształcenie nie prowadzi w sposób konieczny do mądrości oraz jej nie gwarantuje. Jak pisze Jan Stępień w jednym ze swoich aforyzmów: „Mamy coraz więcej wykształconych i coraz mniej oświeconych”. Potęguje ten stan rzeczy przypisywanie znacznie większego znaczenia statusowi materialnemu jednostek niż temu, co reprezentują w wymiarze rozwoju duchowego.

Narasta coraz mocniej zainteresowanie poglądami ludzi przeciętnych – zamiast stanowiskiem tych, którzy powinni stanowić wzór do naśladowania. Leon Petrażycki stwierdzał w okresie dwudziestolecia międzywojennego w swoich dziełach, że wzorem sprawiedliwości w państwie powinno być poczucie sprawiedliwości tej grupy obywateli, która odznacza się najwyższym poziomem osobistej kultury – a nie tej, która jest najliczniejsza.

Wpływ mediów oraz sprawowanie władzy politycznej nie przez wybitne indywidualności, przyniosło jako skutek zainteresowanie tym, co myśli przeciętny człowiek. I w rezultacie funkcjonują w społeczeństwie poglądy większości, chociaż wiadomo, że liczba osób wyrażających jakiś pogląd nie czyni go tym samym godnym szerzenia i naśladowania. We współczesnych społeczeństwach europejskich i amerykańskich miejsce filozofów zajęli socjologowie. Zatem odciskają się na świadomości społeczeństwa poglądy osób nietworzących elity duchowej.

Dziś, pod wpływem amerykanizacji, przestało się przywiązywać wagę do kształtowania światopoglądu, w tym własnej hierarchii wartości. Zgodnie z behawioryzmem, większe znaczenie ma zachowanie człowieka, jego przedsiębiorczość niż to, co dochodzi do głosu w jego psychice. Filozofia nie jest pomocna w wyrabianiu zaradności życiowej, bo wzmaga wątpliwości i skierowuje uwagę ku sprawom wprawdzie istotnym, ale niecenionym przez dzisiejszych menedżerów i organizatorów życia publicznego.

Filozofia, pomijając tu neopozytywizm, a więc również szkołę lwowsko-warszawską, skierowuje uwagę ku ideałom. Budzi zastanowienie nie tylko nad istotą zjawisk otaczającego nas świata, ale także każe się zastanawiać nad światem takim, jakim on być powinien. Filozofia skłania do wyrywania się z bierności i odważnego przekładania poglądów na czyny.

Zgłębiając różnorodne nurty filozoficzne, zastanawiamy się, do jakiego stopnia możliwe jest poznanie świata, w którym żyjemy. Filozofia ujawnia, że mamy ograniczone możliwości poznawcze. Na gruncie filozofii europejskiej rysuje się więc wyraźna cezura między wiedzą a wiarą.

Zachwyceni rozwojem cywilizacji, która notabene nas rozleniwia i niszczy świat przyrody, nie zdajemy sobie wyraźnie sprawy z tego, że żyjemy także w wielkich czasach filozofii. Przeniknięte racjonalizmem systemy filozoficzne są równoważone, począwszy od stu lat, stanowiskami filozoficznymi głoszącymi irracjonalizm. Fryderyk Nietzsche przeprowadził krytykę racjonalizmu europejskiego, wykazując ograniczenie poglądu uznającego rozum jako jedyne źródło prawdziwej wiedzy. Egzystencjalizm dokonał przewrotu, czyniąc istnienie człowieka – nie zaś naszą istotę – przedmiotem dociekań filozofii. New Age podkreśla rolę intuicji w zgłębianiu wiedzy o człowieku i świecie.

Pierwsi filozofowie greccy byli zarazem ustawodawcami i odgrywali rolę polityczną. Platon swoją reformę ustrojową usiłował wprowadzić w życie. Zadaniem filozofów – nie zaś socjologów czy politologów – jest określanie kierunku rozwiązywania problemów edukacyjnych, gospodarczych, społecznych i politycznych.           

 

Artykuły z tej kategorii

mkl2018
Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.