Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

lewandowska
Misja

Misja

Badania, które nie mają bezpośredniego zastosowania w życiu praktycznym, wymagają w naszej epoce obrony. Bezinteresowne dążenie do prawdy nawet wielu uczonym wydaje się czymś przestarzałym. Wysiłek poznawczy mający na celu zgłębienie tego, co dotąd niepoznane – o ile nie jest powodowany względami jakichś interesów – wydaje się obecnie bezproduktywny.

Słynny myśliciel francuski Poincaré podkreślał na przełomie XIX i XX wieku, że utylitaryzm nie powinien dochodzić do głosu w odkrywaniu prawdy. Zwracał uwagę na to, że nauka, która ma na celu bezpośrednie zastosowanie, przestaje być wiedzą naukową w pełnym tego słowa znaczeniu. Uczony ma szukać prawdy, kierując się bezinteresownością. Poincaré nie mógł był przypuszczać, że ta oczywista teza stanie się w XXI wieku nieprzystająca do obserwowanych postaw.

Ponadto dzisiejsza wąska specjalizacja powoduje, że rozmaite dyscypliny naukowe odcięte od korzeni filozoficznych – jak pisał Julian Aleksandrowicz – usychają. Wiedza naukowa i mądrość przestały pozostawać ze sobą w harmonii.

Zapomniane też zostały wskazania dotyczące uczonych. Mianowicie, powinni oni być pozbawieni uprzedzeń i odznaczać się otwartością wobec nowych kiełkujących wartości. Niczego nie mogą z góry oceniać, bowiem jest to zgubne dla dążeń poznawczych. Ponieważ motyw decyduje o wartości dzieł i czynów, więc niepokojąca jest chęć zrobienia kariery wyznaczająca wysiłki części uczonych. Jest to zarazem wyraz zaniku poczucia misji w ludziach, którzy mają być oddani nauce. Popełniane dziś tak liczne plagiaty przez uczonych, ostatnio nawet przez rektora wyższej uczelni, a także niewyciąganie konsekwencji z takiego postępowania – kompromitują to środowisko.

Uczony powinien mieć rozbudowane poczucie odpowiedzialności również za kolejne pokolenia. Dobrze by było, gdyby jego wysiłkom przyświecało dążenie do odkrycia niepoznanego, bez względu na konsekwencje tych odkryć. Przepisy prawne ograniczające dociekliwość badaczy są wyrazem istotnego ograniczenia ich wolności i zarazem szans dotarcia do tego, co mogłoby decydować o przedłużaniu ludzkiego życia.

Naukowiec ma się odznaczać uszlachetnionym egoizmem. Trud indywidualny nabiera bowiem waloru powszechnego. W tym właśnie środowisku powinna być wyraźnie uświadamiana wartość trwałego pokoju. Wojna niszczy nie tylko życie człowieka, ale także koncentruje uwagę na prowadzeniu badań naukowych, o ile są one związane z przemysłem zbrojeniowym i farmaceutycznym.

Misją przyrodników jest odkrywanie praw rządzących światem przyrody. Wysiłków idących w tym kierunku nie powinna hamować świadomość, że dzieje każdej z nauk to zapis błędów rozumu popełnianych na drodze dążeń poznawczych. Po to, by dążyć do prawdy, uczony musi rozwijać w sobie także intuicję.

Społeczeństwo ma prawo oczekiwać, że środowisko uczonych scementuje się na tyle, by przeszkadzać często niecnym dążeniom polityków. Zanik poczucia misji w naukowcach prowadzi do tego, że panuje cicha zgoda na kolonizatorski stosunek do świata przyrody, który może przynieść niewyobrażalne konsekwencje.

 

Troska o życie i zdrowie człowieka przestała być, niestety, fundamentalną wartością, skoro uczeni milczą na temat produkowania żywności genetycznie modyfikowanej czy używania kuchenek mikrofalowych. Nie zabierają też głosu w sprawie inwazji przemysłu farmaceutycznego. Rezygnując z misji, która powinna im przyświecać – uczeni sprzedają się koncernom i politykom. Przejawem owej sprzedajności w dziedzinie humanistyki jest przygotowywanie raportów i ekspertyz umacniających manipulację świadomością obywateli.

Jedynie niektóre odkrycia naukowe są przybliżane społeczeństwu. Część z nich wywołuje ostre protesty. Bywają one wznie

Artykuły z tej kategorii

mkl2018
Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.