Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

lewandowska
Smaki i zapachy

Smaki i zapachy

Zwierzęta mają doskonalsze zmysły niż człowiek. Odróżniamy wielokrotnie mniej zapachów niż psy, nie widzimy w nocy jak sowy czy koty, i nie słyszymy ultradźwięków jak, na przykład, nietoperze. Nasza wrażliwość jest mniejsza niż roślin, które więdną pod wpływem nieprzyjaznych dla nich oczu człowieka.

Nie dorównujemy światu roślinnemu i zwierzęcemu, skoro nawet dwumiesięczny pies odróżnia bezbłędnie wrogie oraz przyjazne osoby wobec swojego – jak to się utarło nazywać – właściciela.

Nasze zmysły są mniej sprawne niż zmysły zwierząt. Wiele osób jest mało wrażliwych na zapachy, na odcienie smakowe, na barwy oraz reakcje innych ludzi. Owi „gruboskórni” stanowią, niestety, znaczną część każdego społeczeństwa. Nie dla każdego z nas jest, na przykład, odrażający zapach wilgoci i długo niepranej odzieży. Nie każdego zachwyca woń lawendy, którą dawniej kładło się do szuflad, żeby bielizna pięknie pachniała. Pośpiech, w jakim żyjemy, oraz świat reklam sprawiają, że wielu osobom wystarczają zapachy syntetyczne; nawet aromat chleba rozpyla się w niejednym markecie, żeby zwabić kupujących.

Niska wrażliwość przynosi w efekcie zubożony obraz świata. Osobom takim wydaje się na przykład, że morze wciąż jest jednakowe, a śnieg zawsze biały. Nasz język jest ubogi, bowiem nawet dostrzegając różnobarwność śniegu czy zmieniające się barwy morza, nie jesteśmy w stanie nazwać precyzyjnie swoich doznań. Weźmy jako przykład zieleń bądź czerwień, których odcienie – a jest ich wiele – nie mają swojego odpowiednika w języku, przynajmniej w polskim.

Mówi się niejednokrotnie o dobrym smaku w sensie przenośnym. Jest on niewątpliwie wyrazem wyostrzonej wrażliwości naszych zmysłów, a nie tylko przejawem taktu. Jeżeli weźmiemy pod uwagę smak w znaczeniu dosłownym, to dojdziemy do problemu niemożliwości wzajemnego porozumienia się. Mamy bowiem tak bardzo zindywidualizowane przeżycia smakowe, że niepodobna przekonać drugiej osoby do polubienia potrawy, która jej nie smakuje. Odczucia smakowe są też uwarunkowane poprzez tradycję rodzinnego domu – szerzej – poprzez kulturę, w której się wzrasta. Na przykład jedzenie mrówek dla przeciętnego Europejczyka jest czymś wstrętnym, aczkolwiek jada się z przyjemnością na naszym kontynencie świnie, które często są hodowane w brudzie. Czujemy się lepsi w Europie na przykład od wyznawców islamu, ale oni wieprzowiny nie jedzą.

Określone dni w roku niekiedy kojarzą się z wyrazistymi zapachami. Szlachetny aromat babek drożdżowych i prawdziwego piernika przygotowywanego według starych przepisów przez kilka tygodni przywodzą na myśl Wielkanoc. Zapach choinki skierowuje pamięć ku wigilii. Bywają domy, zwłaszcza drewniane, z których ścian wypływa żywica. Pamięta się potem zapach takich wizyt.

Prymitywizacja, która zaznacza się w naszych czasach w wielu dziedzinach, prowadzi do zubożenia rozmaitych doznań, w tym przede wszystkim smakowych. Macdonaldyzacja świata wciąż postępuje i przynosi także uszczerbki zdrowotne. Przestaliśmy kultywować w sposób wystarczający nie tylko naszą literaturę i naukę, ale także polskie zwyczaje kulinarne. Zamiast barów z pierogami, bigosem, flakami i naleśnikami – napotykamy co krok na miejsca, gdzie można zjeść wietnamskie czy włoskie dania. Tyle, że niepowtarzalne w swym smaku spaghetti stało się u nas jedynie nazwą dla fabrycznych makaronów, dużo gorszych. Pizzy powszechnie dostępnej nie da się porównać z takim samym daniem przygotowywanym z namaszczeniem we Włoszech, a sałatka grecka niewiele ma wspólnego z tą nazwą.

Świat zapachów i barw bywa odurzający. Zdarza się, że wzmacnia nasze siły żywotne, ale bywa też inaczej. Woń świec i ich drgający płomień kojarzy mi się z listopadowym świętem, z szeleste

Artykuły z tej kategorii

mkl2018
Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.