Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

Człowiek w klatce

Człowiek w klatce

Organizując konferencje filozoficzne, zapraszam z reguły również lekarzy weterynarii. Uważam bowiem, że powinno się szerzyć pogląd o jedności człowieka z całym Kosmosem, a w tym z ludzkością i ze zwierzętami. Stan naszej świadomości jest niepokojący; przeważa nieprawdziwy pogl

Organizując konferencje filozoficzne, zapraszam z reguły również lekarzy weterynarii. Uważam bowiem, że powinno się szerzyć pogląd o jedności człowieka z całym Kosmosem, a w tym z ludzkością i ze zwierzętami.

Stan naszej świadomości jest niepokojący; przeważa nieprawdziwy pogląd, że jesteśmy lepsi od zwierząt. Zwierzęta z pewnością są inne niż ludzie, ale pod wieloma względami powinniśmy brać z nich przykład.

Twierdzę, że stosunek do zwierząt jest miarą wartości człowieka.

Trudno jest osiągnąć stan aprobaty dla siebie, bowiem w małym stopniu na ogół jesteśmy zainteresowani własnym rozwojem duchowym. Towarzyszy nam odwieczne pragnienie, by czuć się lepszym od kogoś. Wymaga to uznania kogoś za gorszego od siebie. Ta właściwość ludzkiej natury zaznacza się w relacjach człowiek – człowiek, naród – naród, przybiera też postać, na przykład, antysemityzmu. Zwierzęta także służą człowiekowi do tego, by móc się – bezzasadnie – czuć od kogoś lepszym. Nie jest wykluczone, że mając poczucie mikromanii narodowej, równoważymy to poczuciem wyższości w stosunku do zwierząt.

Trudno jest przyjąć w skali powszechnej, że zwierzęta cierpią, kochają, przywiązują się, są spragnione czułości podobnie jak człowiek. Znamienne, że ochrona ich przed sadyzmem człowieka bywa uzasadniona lękiem, że sadyzm ten przeniesie się na ludzi.

Wyjaśnieniem – bo usprawiedliwić się tego nie da – niewłaściwego stosunku do zwierząt jest poczucie wyższości człowieka. Zwierzęta są traktowane gorzej niż lubiane przedmioty. Powodem tego jest brak postaw przesyconych empatią. Agresja człowieka wobec człowieka, brak tolerancji oraz wojny wypełniają sens ludzkich działań.

Kant nakazywał, by traktować człowieka oraz każdą istotę rozumną jako cel sam w sobie a nie środek do celu. Obejmował więc tym nakazem także zwierzęta, bo są rozumne. Duże liczebnie wyznania chrześcijańskie niestety nie wyrażają troski o zwierzęta. Święty Franciszek był wyjątkiem. Chrześcijaństwo głosi wyższość człowieka z racji posiadania przez nas nieśmiertelnej duszy. Kościoły chrześcijańskie nakazują „czynić ziemię poddaną” człowiekowi. Zostaje to wykorzystywane do niszczenia Ziemi i zwierząt. Światowa Rada Kościołów nakazuje, by tworzyła się wspólnota człowieka z innymi stworzeniami. Ale przedstawiciele nie wszystkich wyznań chrześcijańskich wchodzą w jej skład.

W procesach edukacji nie zaszczepia się właściwego stosunku do zwierząt. Wciąż, na przykład mówiąc o wadach człowieka, łączy się je z cechami zwierząt. W związku z tym uważam, że bajki Ezopa czy Krasickiego nie powinny być lekturą szkolną. Pod wpływem ich oddziaływania mówi się na przykład: „człowiek człowiekowi wilkiem”. Ale zwierzęta atakują, gdy są głodne lub czują się zagrożone. Natomiast człowiek zabija także z chęci pomnażania zysków, z chęci władzy czy zaszczytów. Jeszcze bardziej absurdalne i deprecjonujące zwierzęta jest potoczne stwierdzenie: „łże jak pies” czy „brudny jak świnia”. Język utrwala negatywny stosunek człowieka do zwierząt i niejako usprawiedliwia go. Jednakże człowiek powinien uczyć się od zwierząt wierności, pracowitości, lojalności, uczuciowości, wdzięczności. Warto zresztą pamiętać, że tylko człowiek jest istotą śmiecącą, niszczącą własne środowisko. Zwierzęta tego nie czynią.

Na zmianę stosunku człowieka do zwierząt mogłyby wpłynąć media. Sugestywność obrazów telewizyjnych wprowadziłaby zmianę do świadomości szerokich rzesz społeczeństwa. Podobną rolę mogliby odegrać kapłani rozmaitych wyznań, wywołując lęk przed boską karą.        

 

Maria Szyszkowska

Artykuły z tej kategorii

Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.