Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

Sztuka poznawania człowieka

Sztuka poznawania człowieka

Każdy z nas ma do rozwikłania problem ukształtowania siebie oraz stosunku do drugiego człowieka. Podnoszona często relacja: człowiek – społeczeństwo wydaje mi się pozorna, ponieważ zawsze do głosu dochodzi kontakt człowieka z człowiekiem. Społeczeństwo jest pojęciem abstrakcyjny

Każdy z nas ma do rozwikłania problem ukształtowania siebie oraz stosunku do drugiego człowieka. Podnoszona często relacja: człowiek – społeczeństwo wydaje mi się pozorna, ponieważ zawsze do głosu dochodzi kontakt człowieka z człowiekiem.

Społeczeństwo jest pojęciem abstrakcyjnym; kontaktujemy się zawsze z jego konkretnymi przedstawicielami.

Trudno jest poznać siebie. Jest to proces trwający przez całe nasze życie. Mamy wszak rozmaite wyobrażenia o sobie, na ogół pozytywne, a o ich prawdziwości przekonujemy się, uzyskując wiedzę o sobie w skrajnych sytuacjach. Jeszcze trudniej jest poznać drugiego człowieka. W tym procesie uzyskiwania wiedzy o bliższych nam i dalszych osobach, a także o członkach rodziny, niewystarczająca jest rola rozumu. Powinniśmy zawierzać intuicji.

Oceniamy rozumowo poglądy osób, z którymi się kontaktujemy, ale intuicja jest niezbędna, by móc kogoś poznać. Rozmaite – i tylko z pozoru drugorzędne – czynniki przynoszą nam wiedzę o człowieku. Na przykład sposób podawania ręki, zmiana rysów twarzy pod wpływem uśmiechu, zdolność patrzenia rozmówcy w oczy czy tembr oraz intonacja głosu informują o kimś głębiej niż racjonalna ocena.

W kontaktach międzyludzkich dużą rolę odgrywa nasza wyobraźnia. Sprawia ona, że możemy poznawać kogoś jak gdyby z kilku perspektyw, a więc wielowymiarowo. Trzeba jednak brać pod uwagę, że z kolei czyjaś wyobraźnia może podpowiadać lęk przed nami. Ktoś może wyobrazić sobie na przykład, że nie zostanie przez nas zaakceptowany, że wyda się śmieszny. Paraliżuje to szczerość kontaktów. Wyobraźnia może pomóc w zrozumieniu czyichś zachowań i reakcji, o ile zdobędziemy się na postawę empatyczną.

Świat chorych psychicznie jest mniej zakłamany, mniej w nim udawania i fałszu niż w świecie tzw. normalnych. Nie zdajemy sobie na ogół też sprawy z wewnętrznego bogactwa niektórych osób chorych psychicznie. Podobnie dzieci, poprzez okazywane spontanicznie uczucia, są mniej zakłamane niż dorośli. Właśnie trudność zdobycia wiedzy o drugim człowieku płynie stąd, że kierujemy się bardziej oceną racjonalną niż odczuciami.

Rozum podpowiada, jaki wizerunek siebie mamy sugerować rozmówcy. Dochodzi to do głosu zwłaszcza w kontaktach oficjalnych, gdy coś od kogoś pragniemy uzyskać. Wkładamy wówczas rodzaj maski. Właśnie rozum skłania człowieka do tendencji przystosowawczych, a więc do hamowania przejawów naszej prawdziwości. I to trzeba brać pod uwagę, gdy kogoś poznajemy.

Powstrzymywanie spontaniczności powoduje rozum, a także snobizm. Skłaniają do tego, by zachowywać się zgodnie z obowiązującymi konwencjami. Jeżeli ktoś nie respektuje określonych norm, to podlega niejednokrotnie ocenie, że jest dewiantem, skoro tak dalece odstaje od powszechnie usankcjonowanych poglądów.

W myśl teorii Tomasza Szasza, amerykańskiego psychiatry, współcześni psychoterapeuci mają do czynienia z osobami zdrowymi, których dręczą problemy życiowe. Twierdzi on, że nie ma chorób psychicznych. Przypisywanie komuś odstającemu od przeciętności zaburzeń jest zdaniem Szasza realne w takim samym sensie, jak kiedyś realne były czarownice. Mit choroby psychicznej uzasadnia odtrącanie przez społeczeństwo wybitnych indywidualności. Dzięki temu ogół pozostaje w stanie wygodnej stagnacji. Szasz w Micie choroby psychicznej pisze, że osobom głoszącym niemożliwe do zaakceptowania idee oraz zachowującym się w sposób nierespektujący pewnych norm społecznych, przypisuje się błędnie chorobę psychiczną. Jako przykład wymienia między innymi Hioba, Hitlera, Fidela Castro.

Maria Szyszkowska 

Artykuły z tej kategorii

Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.