Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

Psałterz z Faddan More

Psałterz z Faddan More

W 2006 roku służba prasowa Muzeum Narodowego w Dublinie wydała komunikat, który zelektryzował naukowców całej Europy. Na torfowiskach Faddan More odkryto psałterz napisany ok. 700 roku n.e. Dziś znawcy przedmiotu twierdzą, że jest to jedno z ważniejszych znalezisk w historii zachodniego chrześcijaństwa.

– Wszystko zaczęło się dosyć nieoczekiwanie – opowiedział prasie Eamonn P. Kelly z pracowni konserwatorskiej Narodowego Muzeum w Irlandii. – 20 lipca 2006 roku w miejscowości Faddan More Bog (hrabstwo North Tipperary) Eddie Fogarty, nikomu nieznany operator koparki, dokonał odkrycia, które zaparło dech w piersiach europejskim naukowcom.

Tego dnia Eddie miał za zadanie wykopać w torfowisku rów o szerokości dwóch, długości czterech i głębokości dwóch jardów. Torf przeznaczony był na eksport, do szklarni i szkółek hodowlanych w Holandii.

– W pewnym momencie na łyżce koparki – opowiadał później Fogarty – dostrzegłem dziwny przedmiot. Zatrzymałem maszynę i postanowiłem zobaczyć, co to takiego. Okazało się, że to stara, zniszczona księga w skórzanej oprawie. Pomyślałem, że dobrze będzie zadzwonić na posterunek policji. Wkrótce funkcjonariusze wezwali miejscowego historyka, a ten powiadomił stosowne służby hrabstwa.

Przerwano prace, teren zabezpieczono. Na miejsce ściągnięto przedstawiciela Muzeum Narodowego z Dublina. W tym czasie żaden z nielicznych gapiów, którzy zebrali się na miejscu znaleziska, nie przypuszczał, że uczestniczy w jednym z najważniejszych odkryć w historii Irlandii.

Pierwsze badania – pierwszy szok

Egzemplarz księgi nieznanego pochodzenia przewieziono do pracowni konserwatorskiej Muzeum Narodowego w Dublinie i umieszczono w specjalnie wychłodzonym pomieszczeniu o temperaturze 14 stopni Celsjusza.

W czasie prac sprawdzających na stanowisku w Faddan More Bog, archeolodzy odkryli również fragmenty skórzanej torby, w której prawdopodobnie księga była przenoszona. Stąd badacze wysnuli wniosek, że rękopis celowo wywieziono z klasztoru i ukryto na torfowisku. Mógł to zrobić jeden z klasztornych kopistów, chcąc w ten sposób ocalić manuskrypt przed wandalizmem Wikingów, którzy prawdopodobnie wylądowali na pobliskim terenie i rozpoczęli grabież.

Warto wspomnieć, że w VIII wieku Wikingowie wielokrotnie najeżdżali Irlandię. W czasie ich łupieżczych wypraw liczne kompleksy zamieszkałe przez zakonników zostały spalone, a zgromadzone w nich dobra zagrabione. Po przeprowadzeniu rekonstrukcji rozmieszczenia wczesnośredniowiecznych klasztorów na terenie współczesnego hrabstwa Tipperary archeolodzy doszli do wniosku, że psałterz najprawdopodobniej pochodzi z najbliższego z nich – z Birr, oddalonego o jakieś 4 mile od Faddan More Bog.

– Z pierwszych badań można było wnioskować – opowiadał później dr Patrick F. Wallace, dyrektor muzeum – że mamy do czynienia ze starą księgą, która nie uległa całkowitemu zniszczeniu dzięki konserwacyjnym właściwościom torfu.

Wkrótce okazało się, że oprawa psałterza jest ze skóry, zaś strony wykonano z welinu (z fr. vélin, od łac. vitellus – cielątko), czyli bardzo cienkiego pergaminu. Całość była nasączona torfowymi ingredientami i zachodziła obawa, że wszystko ulegnie zniszczeniu, jeśli zastosuje się tradycyjne metody konserwatorskie.

– Pobieżne badania zaszokowały wszystkich – stwierdził w wywiadzie prasowym dr Patrick F. Wallace. – Wstępnie wiek wykopanej z torfu księgi określono na 1200–1300 lat, czyli powstała ok. 700 roku naszej ery.

Ze względu na przypuszczalną wartość wykopanego woluminu zaproszono do Dublina międzynarodowych ekspertów, m.in. z Anglii, Francji oraz Izraela. W drugim tygodniu badań dyrektor muzeum zadzwonił do Johna Gillisa, cenionego konserwatora z Trinity College w Dublinie.

Artykuły z tej kategorii

mkl2018
Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.