Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

lewandowska
Tadeusz Oszubski

Nasi przodkowie?

Wyniki badań nad afrykańskim Homo naledi dowodzą, że choć ten praczłowiek miał mózg wielkości pomarańczy, to dysponował inteligencją pozwalającą mu konkurować z naszym gatunkiem. Podobne wnioski wysunięto co do jeszcze drobniej zbudowanego Homo floresiensis, który setki tysięcy lat temu zajął wyspy w Indonezji i na Filipinach.

Nowe badania dowodzą, że przekonania na temat ewolucji ludzkiego mózgu są błędne i większość założeń trzeba zrewidować. Otóż w odległej przeszłości żyły gatunki praludzi o skromnej posturze, a więc i małych mózgach, które jednak dorównywały nam intelektem. Za przykład może tu służyć Homo naledi odkryty w 2015 roku w południowoafrykańskiej jaskini Rising Star Cave, w komorze Dinaledi. Gatunek ten ma prymitywne cechy zbliżone do pradawnych hominidów żyjących 2–3 miliony lat temu, takich jak Homo rudolfensis, Homo habilis czy generalnie do australopiteków. Właśnie ze względu na taką budowę początkowo założono, iż Homo naledi żył około 2,5 miliona lat temu. Istoty te miały czaszki zbliżone kształtem do naszych, co jest nietypową cechą u tak dawnych praludzi. Jednocześnie ich mózg miał tylko 500 centymetrów sześciennych objętości, czyli był wielkości mózgu dzisiejszych szympansów. To zaledwie jedna trzecia objętości mózgu współczesnego człowieka.

Dysonansem dla tak pierwotnych cech Homo naledi było odkrycie pochówku
15 osobników tego gatunku. Usytuowanie szczątków nie budziło wątpliwości, że celowo grzebali oni swych pobratymców. Jednak czy było to możliwe u samego zarania ludzkości? 2,5 miliona lat temu?! Do tego chodziło

o istoty, których mózgi
były wielkości pomarańczy.

Dopiero po dwóch latach sytuacja uległa zmianie. Jak 8 maja 2017 roku podał serwis „PhysOrg”, kolejne szczątki Homo naledi odkrył zespół naukowy kierowany przez dr. Lee Bergera z południowoafrykańskiego Uniwersytetu Witwatersrand. W skład międzynarodowej ekipy weszli też eksperci z tej uczelni, z australijskiego James Cook University, amerykańskiego University of Wisconsin oraz 30 innych ośrodków naukowych. Znaleziska dokonano w tej samej jaskini, ale w komorze nazwanej Lesedi. Tym razem naukowcom udało się precyzyjnie datować znalezisko. Wynik był zaskakujący. Otóż okazało się, że Homo naledi znalezieni w komorze Lesedi żyli 335–236 tysięcy lat temu. Biorąc pod uwagę epokę, pochówek współplemieńców nie był już tak zaskakujący. Nadal jednak rozmiar mózgu Homo naledi pozostawał w sprzeczności do intelektualnych możliwości tego gatunku. Bo skoro

ci praludzie chowali zmarłych,

to musieli mieć rozwinięte życie duchowe i jakieś przekonania na temat śmierci.

Minął rok i najnowsze analizy, przedstawione 14 maja 2018 roku w „The Independent”, rozwiały wątpliwości. Wykazały bowiem, że Homo naledi osiągający maksymalnie 1,5 metra wzrostu, był równie inteligentny, jak nasz gatunek. Okazało się, że pomimo skromnej wielkości mózgi Homo naledi mają wiele wyrafinowanych cech charakterystycznych dla mózgów współczesnych ludzi.

– W budowie Homo naledi występowały pozornie sprzeczne cechy – wyjaśnia dr Lee Berger. – Z jednej strony jego dłonie były równie sprawne, jak nasze, ale nogi miał krótkie, przypominające jeszcze małpie. Do tego niski wzrost i mała czaszka z niewielkim mózgiem. Jak mały mózg pogodzić z odnalezionym w jaskini składowiskiem szczątków, którego nie da się inaczej wyjaśnić, jak intencjonalny pochówek?

Homo naledi przyciągnął uwagę wielu uczonych, bo idea, że ludzie podobni do małp zakopywali swych zmarłych w sposób rytualny, sugerowała poziom wyrafinowania, jakiego by nie podejrzewano u tak pozornie prymitywnych stworzeń.

Aby ustalić, jak właściwie funkcjonowały mózgi tych praludzi, dr Berger zwrócił się o pomoc do ekspertów z Uniwersytetu Columbia, by cyfrowo

zrekonstruowali
wnętrze czaszki Homo naledi.
Wyniki tych badań zostały opublikowane w czasopiśmie „Proceedings of National Academy of Sciences”...

Wydanie

W najnowszym numerze

mkl2018
Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.