Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

Wojciech Sowa
Czy świadomość   potrzebuje mózgu? (cz. III)

Fot.NASA

Czy świadomość potrzebuje mózgu? (cz. III)

Badania związane z nieciągłością Parenago, podążające ścieżką wytyczoną przez Matloffa, pokazują, jak w szerokim kontekście można rozpatrywać zagadnienie świadomości.

Spekuluje się o dwóch rodzajach hipotetycznego budulca Wszechświata. Pierwszy to masywne, zwarte obiekty halo (MACHO – Massive Astrophysical Compact Halo Objects).

Miałyby się do nich zaliczać znajdujące się w otoczeniu galaktyk nieemitujące światła obiekty takie jak czarne dziury, gwiazdy neutronowe, wypalone białe karły czy inne twory bliżej niesprecyzowanej natury. Jednakże ich istnienie nie pozostałoby bez wpływu na znajdujące się w halo galaktyk gromady kuliste gwiazd, które uległyby rozerwaniu przez tak liczne obiekty o dużej grawitacji. Ponadto zwiększałyby one ilość efektów soczewkowania grawitacyjnego. Dotychczas nie zaobserwowano rozdzierania globularnych klastrów towarzyszących galaktykom ani przypadków soczewkowania, których wyjaśnienie wymagałoby udziału tajemniczego składnika Wszechświata.

Skoro więc nie MACHO, to co? Jako drugi z typów ciemnej materii w grę wchodzą tzw. WIMP-y (Weakly Interacting Massive Particles), czyli słabo oddziałujące cząstki o wysokich masach. Skąd się wzięły i czym są, pewności nie ma. Hipotetyzuje się, że mogą to być pozostałości po Wielkim Wybuchu w postaci wyprodukowanych w ekstremalnych warunkach cząstek subatomowych. Część naukowców dzieli je na zimne i gorące. Pierwsze z nich, charakteryzujące się prędkościami niskimi względem prędkości światła, znalazły już swoje miejsce w astrofizyce jako przydatne do wytłumaczenia powstawania zalążków galaktyk i wyjaśniania ruchu ich gromad. Drugie z kolei, poruszające się z prędkościami relatywistycznymi, wydają się współgrać z przewidywaniami Modelu Standardowego, w związku z czym są w obszarze zainteresowań fizyków cząstek elementarnych prowadzących badania z wykorzystaniem akceleratorów. Jeśli przeważającą część masy naszego Uniwersum stanowią tego rodzaju oddziałujące grawitacyjnie cząstki, powinny one

gromadzić się wokół gwiazd,
powodując pośrednie zwiększenie ich masy i wpływając na kinematykę otoczenia lub, podobnie jak zwykła materia, grupować się, tworząc większe obiekty typu planetarnego czy gwiazdowego. Matloff w swoich publikacjach przytacza mnogie, lecz nieudane, przeprowadzone w obszarze Układu Słonecznego i jego sąsiedztwa, obserwacyjne próby doszukania się anomalnych ruchów, których powodem mogłaby być koncentracja WIMP-ów.

Jak wynika z analiz Amerykanina, ciemna materia, której istnienie i tak budzi szereg wątpliwości, nie może być również odpowiedzią na zróżnicowanie prędkości gwiazd. Naukowiec zbadał także inne próby wyjaśnienia nieciągłości Parenago, m.in. grawitacyjny wpływ sąsiedztwa na rodzące się gwiazdy. Nie można zaprzeczyć, że tego typu interakcje wpływają na prędkość ciał niebieskich znajdujących się w bezpośrednim pobliżu i będących powiązanymi we wspólnym układzie sił. Gdyby jednak oprzeć się jedynie na takiej interpretacji, powinniśmy obserwować większe zróżnicowanie w prędkościach obiektów gwiazdowych o niższych masach. Nie ma też powodu, dla którego wzrost prędkości w każdym przypadku miałby odbywać się w kierunku zgodnym z obiegiem wokół centrum galaktyki. Mogłoby tak się dziać, gdyby w przednich krawędziach ramion galaktyk spiralnych skupiały się cięższe obiekty, holujące za sobą te mniej masywne (tzw. hipoteza spiralnych ramion). Spektroskopowa analiza przeprowadzona na dwunastu pobliskich galaktykach podobnych do Drogi Mlecznej nie wykazała takiej tendencji w rozkładzie gwiazd. Należy więc uznać, że grawitacyjny wpływ wywierany przez otoczenie ma charakter znacznie bardziej stochastyczny, niż wymagałoby wyjaśnienie nieciągłości Parenago.

Gdzie w takim razie należałoby szukać wyjaśnienia dla tego frapującego zjawiska? Matloff upatruje przyczyn

w niesymetrycznej emis...

Wydanie

W najnowszym numerze

mkl2018
Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.