Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

Jolanta Podsiadła Zdjęcia Łukasz Wall
Wyspa miłości

Palaipafos – ruiny świątyni Afrodyty

Wyspa miłości

O wyspie, której dzieje są przewodnikiem po kulturze i historii naszej cywilizacji, z podróżnikiem i fotografikiem dr. ŁUKASZEM WALLEM, rozmawia Jolanta Podsiadła.

Czy Afrodyta narodziła się na Cyprze?

– Od czasów prehistorycznych – a pierwsze ślady osadnictwa na wyspie notuje się na osiem tysięcy lat przed naszą erą – jednym z najważniejszych bóstw tutejszych mieszkańców była bogini płodności i urodzaju, której imienia nie znamy. Wyobrażały ją kamienne posążki kojarzone z archetypem Bogini Matki. Natomiast kult Afrodyty jest zjawiskiem późniejszym, gdy po 1200 roku p.n.e. na Cypr dotarli Mykeńczycy. Według mitów, najpiękniejsza z greckich bogiń przyszła na świat właśnie tutaj. Nazywano ją nawet Kiprydą, czyli Pochodzącą z Cypru. W pobliżu skały, gdzie wynurzyła się z morza, kapłanki bogini odprawiały coroczny wiosenny rytuał mający zapewnić urodzaj. Natomiast sanktuarium Afrodyty w Palaipafos wzniósł Kinyras, legendarny założyciel Cypru, któremu przypisywano boskie pochodzenie.

Bogini miłości nie miała boskich rodziców?

– Są różne wersje mitu mówiącego o jej narodzinach. Według najbardziej popularnej, Afrodyta wynurzyła się u wybrzeży Cypru z morskiej piany i płynąc na muszli, dotarła do brzegu, gdzie otoczyły ją charyty – boginie piękna i wdzięku. Ta wersja jest zakodowana w powszechnej świadomości głównie poprzez Sandro Botticellego, który około 1485 roku namalował słynny obraz Narodziny Wenus (rzymskie imię Afrodyty). Hezjod w swym eposie kosmogonicznym o powstaniu bogów i początkach świata opisywał, że gdy tytan Kronos obciął sierpem genitalia Uranosa, trysnęło z nich nasienie i spadło do morza w pobliżu Cypru. Gdy zmieszało się z wodą, z fal wyłoniła się Afrodyta. Według innych mitów, była dzieckiem Uranosa i Hemery, bogini Dnia. Natomiast Homer widział w niej owoc miłości Zeusa do Diony. Niemniej jednak wersja o wynurzeniu się Afrodyty z morskiej piany jest najczęściej przytaczana.

Czy można wskazać to miejsce na mapie?

– To formacja skalna na południowym wybrzeżu Cypru, w pobliżu wsi Kuklia, nieopodal ruin dawnego sanktuarium Afrodyty w Palaipafos. Jedna ze skał jest nazywana Skałą Afrodyty lub Rzymianina (Petra tou Romiou), od bizantyjskiego herosa, który obronił wyspę przed morskim atakiem Saracenów, ciskając głazy w ich statki (ale to już zupełnie inna historia). Miejsce to jest licznie odwiedzane przez turystów. Przewodnicy opowiadają, że opłynięcie Skały Afrodyty przy pełni Księżyca zapewnia wieczną miłość. Odradzają to jednak śmiałkom – ze względu na silne wiry. Natomiast legenda mówi, że Afrodycie kąpiel w tym miejscu przywracała dziewictwo.

Choć była żoną Hefajstosa, na wyspie przy jej boku pozostawał Adonis…

– Cypr był również miejscem kultu tego pięknego młodzieńca. Według mitu, i on został tu zrodzony. Był owocem związku wspomnianego króla Kinyrasa z własną córką o imieniu Myrra. Królewska małżonka głośno opowiadała, że Myrra przewyższa urodą Afrodytę. Wywołało to gniew bogini i podstępem doprowadziła ona do miłosnego spotkania ojca z córką. Gdy król odkrył, co się stało, wpadł w straszny gniew. Myrra poprosiła o ratunek bogów, a ci zmienili ją w drzewo mirtowe. I gdy któregoś dnia Afrodyta odpoczywała w jego cieniu, pień pękł i wypadło z niego niemowlę. Tak narodził się Adonis.

Dlaczego mieszkańcy wyspy uosabiali go z cyklem powracającej do życia przyrody?

– Afrodyta oddała niemowlę Persefonie. Opiekunka zmarłych dusz wychowała chłopca, a potem się w nim zakochała. Wtedy doszło do sporu między boginiami. Dowiedział się o nim Ares – były kochanek Afrodyty – i wysłał odyńca, który śmiertelnie ranił Adonisa. Afrodyta ubłagała Zeusa, by przywrócił go do świata żywych. Zeus si...

Wydanie

W najnowszym numerze

mkl2018
Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.