Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

7/2019 czwarty wymiar
Maria Grabowska
Drzewa

Miłorząb
Zdjęcia.: www.pixabay

Drzewa

Urodę i pozytywne moce potężnych, starych drzew znają od niepamiętnych czasów wszystkie ludy Ziemi. Bywają drzewa symbole czy drzewa bohaterowie legend. Fascynacja nimi trwa i dzisiaj, w kapryśnej epoce komputerów.

Potężne i łaskawe są drzewa. To chyba najpiękniejszy podarunek dla świata. To one od wieków dawały ludziom schronienie przed słońcem i deszczem, pokarm, leki, kij do obrony, materiał na narzędzia i domy. Zaklęty jest w nich także żywioł ognia, co odkryli przed tysiącami lat nasi praprzodkowie. Już neolityczny człowiek potrafił wykorzystać ten ognisty element drzew po to, żeby się ogrzać albo zyskać miejsce pod pole uprawne.

W tych wielkich, fascynujących roślin poszukiwano intuicyjnie wskazówek na temat budowy wszechświata, toteż w jego centrum lokowano Kosmiczne Drzewo. Motyw ten pojawia się w najrozmaitszych odsłonach. Axis mundi – oś świata, bywa słupem dźwigającym nieboskłon i dotykającym polarnej gwiazdy, lecz częściej jest to właśnie mityczne drzewo o tysiącu pni i niezliczonych gałęziach, gdzie pośród pięknych liści i pachnących kwiatów mają schronienie dusze sprawiedliwych. Podobna wizja to drzewo, którego korzenie sięgają wód. Na nich unosi się ziemia, pień stanowi filar świata, a na pnące się ku niebiosom gałęzie zlatują się jesienią wędrowne ptaki, by z wiosną powrócić na ziemię, do gniazd. W mitologii skandynawskiej Wielkim Drzewem Świata jest wyrastający z ciała powalonego olbrzyma potężny, wiecznie zielony jesion Igdrasil (Yggdrasil). Korzenie ma w głębinach podziemnej krainy zmarłych, a konary, na których odpoczywają mądre kruki, posłańcy bogów – w nieskończoności niebios. U dawnych Słowian Drzewo Kosmiczne, stojące w „pępku ziemi”, ciężkie i wysokie, to zazwyczaj dąb. W bliższych naszym czasom opowieściach o stworzeniu świata pojawia się rosnące w rajskim ogrodzie drzewo wiadomości dobrego i złego. I chyba nie warto dyskutować, czy to jabłoń, czy może figowiec, jak chcą niektórzy komentatorzy Biblii.

W podaniach różnych kultur znajdziemy motyw Drzewa Życia. Bywa ono obsypane złotymi jabłkami (dobro) i pilnowane przez smoka (zło). W mitologiach świat jest zawsze spolaryzowany. Tworzą go przeciwne siły dobra i zła, życia i śmierci, czerni i bieli. Nie ma więc lepszego symbolu niż drzewo sięgające korzeniami świata ciemności i demonów, o gałęziach wyciągniętych zawsze ku dobru i światłu.

W najstarszych cywilizacjach i wierzeniach przeróżne ludy celebrowały tajemnicę drzew. Wyjątkowo piękne, potężne czy stare okazy i święte gaje bywały zawsze własnością i mieszkaniem przeróżnych bóstw. Dąb należał do greckiego Zeusa, żydowskiego Jahwe, słowiańskiego Peruna. Siedzibą perskiego Ahura Mazdy był cedr, skandynawski Odyn upodobał sobie jesion, a grecka Atena – oliwkę.

U Słowian dąb jest więc przypisany bóstwu piorunów. Perun potrafi ciskać piorunami w drzewa czy skały, gdzie skrywają się złe duchy. Po takim zwycięstwie padają deszcze, a pokonane zło kryje się w wodach podziemnych. Drzewom i wzgórzom przyciągającym wyładowania atmosferyczne przypisywano niegdyś leczniczą moc i ochraniano je. Na Litwie jeszcze w wieku XVII czczono święte lasy i szczególnie wysokie drzewa. Najstarszy dąb w lesie uznawano za siedzibę bóstwa, a na potrzebny do obrzędów tzw. święty ogień wzniecano, pocierając o siebie lub o szare polne kamienie, suche dębowe patyki. W mitologii słowiańskiej drzewo jest także symbolem odnawiającej się przyrody. Na terenach Macedonii i Bułgarii jeszcze w wieku XIX wokół specjalnie oznakowanego dębu odbywały się doroczne, najważniejsze uroczystości we wsi, a wyjątkowo piękne drzewa, często rosnące na granicach wspólnot, czczono i odwiedzano wczesną wiosną w specjalnym obchodzie.

Kartezjusz stworzył piękną wizję symbolu Wiedzy – to drzewo, którego gałęzie stanowią nauki medyczne, etyka i mechanika, pień to fizyka, a korzenie – metafizyka. W sztuce chrześcijańskiej znamy średniowiec...

Wydanie

W najnowszym numerze

Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.