Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

2020kk3
Jędrzej Fijałkowski
Pacjent jak słońce... (cz. II)

Pacjent jak słońce... (cz. II)

Z prof. dr. hab. n. med. Leszkiem Królickim, konsultantem krajowym w dziedzinie medycyny nuklearnej, rozmawia Jędrzej Fijałkowski.

Czy metody medycyny nuklearnej są bardziej ryzykowne i niebezpieczne niż metody tradycyjne?–

Ależ skąd, przeciwnie: dużo bezpieczniejsze! Dawki pochłonięte w badaniach radioizotopowych są znacznie mniejsze. Dawka pochłonięta w typowym badaniu tomografii komputerowej wynosi około 20 milisiwertów, natomiast w wyniku podania radiofarmaceutyku, tylko 5 milisiwertów.

Nie ma takiej społecznej świadomości…

– Myślę, że świadomość społeczna dotycząca ryzyka stosowania radioizotopów w medycynie jest coraz większa. Nie spotykamy się z odmową podpisania zgody na wykonanie koniecznego badania z powodu braku poczucia bezpieczeństwa.

Zaś co do terapii – jest równie fascynująca. Potrafimy leczyć ogniska przerzutowe raka do układu kostnego, choroby tarczycy, niektóre typy chłoniaków, guzy neuroendokrynne i szereg innych schorzeń. Stosunkowo nową procedurą jest leczenie przerzutów nowotworowych do kości podaniem radioaktywnego radu. Metoda ta w sposób znamienny wydłuża czas przeżycia chorych na raka prostaty. To samo dotyczy zastosowania nowego peptydu – PSMA – znakowanego radioizotopami, który pozwala na leczenie chorych z licznymi ogniskami przerzutowymi, również do węzłów chłonnych.

Radiofarmaceutyk można zastosować także miejscowo. Na tym polega na przykład leczenie zmian zapalnych stawów; radiofarmaceutyk jest podawany bezpośrednio do stawu (radiosynowektomia). Zwyrodnienia stawów są coraz powszechniejszą chorobą cywilizacyjną XXI wieku. Można powiedzieć, że to epidemia. Leczenie polega na iniekcji radiofarmaceutyku bezpośrednio do stawu. Promieniowanie wpływa tylko na błonę maziową i powoduje jej częściowe zwłóknienie. Dzięki temu ustępuje stan zapalny i wysięk, czyli popularna „woda w kolanie”. Oczywiście chrząstki stawowej nie odbudujemy, do tego potrzebne są inne metody, np. z zastosowaniem komórek macierzystych, ale stan zapalny jesteśmy w stanie naszą techniką zlikwidować. Proszę porównać: z jednej strony operacja kolana i długotrwałe unieruchomienie, z drugiej – niebolesny zastrzyk, po czym dwa dni z nogą w ortezie. I lepsze efekty. Jesteśmy w stanie pomóc tą metodą nawet 85 procentom chorych. Niestety w medycynie nic nie ma na 100 procent.

Nigdzie nie ma…

– To prawda. Może dopiero kolejna, nowa era medycyny umożliwi nam przewidywanie z większą pewnością efektów naszego leczenia.

Mnóstwo tu nowych pojęć: teranostyka, radiofarmaceutyki… W jakim kierunku będzie się rozwijała medycyna?

– Chcę podkreślić, że zaczyna się nowa era – era medycyny precyzyjnej (personal precision medicine), w której radiofarmaceutyki będą odgrywały coraz większą rolę. Medycyna precyzyjna polega na szczegółowym zbadaniu chorego i na traktowaniu go indywidualnie, podmiotowo. Żeby zrozumieć tę zmianę myślenia o medycynie, porównajmy dwa pojęcia: medycyna oparta na faktach i medycyna precyzyjna. Pierwsza idea polega na stosowaniu określonego leczenia u wszystkich chorych wykazujących podobne objawy (to znaczy chorych na tę samą chorobę). Procedurę wprowadzano jako obowiązującą, jeśli u większości chorych była ona skuteczna. Godzono się jednak na to, że u części chorych będzie ona nieskuteczna, a nawet szkodliwa. Medycyna precyzyjna zakłada, że leczenie musi być tak zindywidualizowane, aby wszyscy chorzy odnieśli korzyść z jego zastosowania; celem jest wyeliminowanie grupy chorych, dla których procedura okaże się obojętna lub szkodliwa!

Personal precision medicine – to także młode pojęcie. W 2015 roku wprowadził je w życie prezydent USA, Barack Obama. Przeznaczył także fundusze z budżetu na jej rozwój i na p...

Wydanie

W najnowszym numerze

2020kk2
Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.