Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

czwarty wymiar 10/11 2019
Tadeusz Oszubski
Wielkomiejskie życie dziewięć tysięcy lat temu

Çatalhöyük, wykopaliska
Fot.: CC BY-SA 3.0, www.commons.wikimedia.org

Wielkomiejskie życie dziewięć tysięcy lat temu

Przez setki tysięcy lat nasz gatunek funkcjonował w ścisłym związku z przyrodą. Dziś jednak ponad połowa ludzkości żyje w miastach. Doszło do tego skokowo, w ciągu ostatnich dwóch stuleci i wciąż nie w pełni uporaliśmy się z kłopotami wynikającymi z tej zmiany. Okazuje się, że już w pierwszych miastach zmagano się z tymi samymi problemami, z jakimi borykamy się we współczesnych aglomeracjach.

Najstarsze znane nauce miasta liczą 9–10 tysiącleci. Jak dotąd najwnikliwiej udało się zbadać największe z nich, Çatalhöyük założone 9100 lat temu w dzisiejszej Turcji. To szczególne miejsce, odkryte w 1958 roku, zostało kilka lat temu wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W szczytowym momencie rozwoju, około 8500 lat temu, to pradawne miasto zasiedlało ponad osiem tysięcy osób, czyli tyle, co średniowieczny Kraków. Jednak, co trzeba podkreślić, architektura Çatalhöyük przypominała bardziej współczesne blokowiska niż zabudowę założonych w starożytności lub średniowieczu europejskich stolic.

Miasta, do których jesteśmy przyzwyczajeni, są konglomeratami budowli z różnych epok, pobudowanych wzdłuż ulic, z których najstarsze rozchodzą się promieniście z rynku lub forum, czyli pierwszego centralnego placu aglomeracji. Inaczej było w Çatalhöyük. Nie znajdziemy tam murów obronnych, bram, wież, domów mieszk...

Wydanie

W najnowszym numerze

Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.