Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

Ciało umysł dusza

Przemysław Nowakowski Przemysław Nowakowski

Piąty palce boży

Francis Fukuyama
Francis_Fukuyama_1a
Raymond_Kurzweil_Photo by Michael Lutch
transhumanisci1
Vernor_Vinge
bwd 1/5 
fwd

Skala Kardaszewa kończy się na trzecim typie – cywilizacji zdolnej panować nad energią całej galaktyki, jak to się dzieje np. w sadze „Gwiezdne Wojny”. Jednak amerykański pisarz Isaac Asimov poszedł jeszcze dalej i dołożył awansem kolejne cztery stopnie zaawansowania. Według niego ten ostatni – siódmy – dawałby jednostkom moc równą samemu Bogu. Istoty takie dysponowałyby nieskończoną ilością energii, tworząc własne wszechświaty i egzystując wiecznie.

Najbardziej przerażający scenariusz przedstawił po raz kolejny Kurzweil. Założył, że ludzkość, jeśli tylko nie doprowadzi wcześniej do samozagłady, osiągnie siódmy stopień w roku 2200. Być może spełni się wówczas sen francuskiego teologa Pierre’a

Teilharda de Chardina. Ludzkość dotrze do punktu Omega, co wiąże się z zamknięciem historii otaczającej nas rzeczywistości, a wszystkie istnienia zjednoczą się w jeden Boski Superorganizm. Wówczas Życie po raz pierwszy i ostatni całkowicie zapanuje nad materią.

Transhumanizm niesie z sobą wiele zagrożeń. Nie wdamy się jednak w filozoficzne dywagacje dotyczące świadomości, pierwiastka transcendencji, etyki i uczuć jednostek, w które wyewoluuje przyszła ludzkość. Przede wszystkim największe niebezpieczeństwo wiąże się z tym, że kontrolę nad światem przejmie sztuczna inteligencja oraz ewentualnie zaistnieje technologiczna „osobliwość”. Wspomniany już Asimov w roku 1942 sformułował słynne trzy prawa robotyki, wykorzystane potem w filmie „Ja, robot”. A oto one:

1. Robot nie może skrzywdzić człowieka ani przez zaniechanie działania dopuścić, aby człowiek doznał krzywdy.

2. Robot musi być posłuszny rozkazom człowieka, chyba że stoją one w sprzeczności z Pierwszym Prawem.

3. Robot musi chronić sam siebie, jeśli tylko nie stoi to w sprzeczności z Pierwszym lub Drugim Prawem.

Przez kolejne lata reguły te były poddawane pod dyskusję i krytykowane. Wkrótce Asimov dodał kolejne – zerowe prawo – zakładające, że robot przede wszystkim nie może skrzywdzić swoich twórców, czyli ludzkości.

Jak jednak przyjmować za normatywne jakiekolwiek kanony zachowań w sytuacji, gdy sztuczna inteligencja zdaje sobie sprawę z przewagi, którą ma nad ludźmi? Jaką wówczas rolę wyznaczono by „homo sapiens”?

Czy doprowadziłoby to do konfliktu cywilizacji? A jeśli tak, to w jakiej formie, tej z „Matrixa” czy „Terminatora”?

Quo vadis, homo?

Wybitny politolog, Francis Fukuyama, autor głośnego „Końca historii” określił transhumanizm jako jedną z najbardziej niebezpiecznych idei na świecie. Jego zdaniem jest ona w stanie przynieść kres ludzkości w naszym dzisiejszym rozumieniu. Inne niebezpieczeństwo dostrzega Susan Greenfield. Obawia się powstania społeczeństwa bezsilnych indywiduów pozbawionych wyobraźni, które powstanie z ludzi dorastających w świecie sprowadzonym do wirtualnej rzeczywistości.

Gdyby wszystkie nasze lęki związane z bliżej nieokreśloną przyszłością zebrać do jednego worka, okazałoby się, że strach przed jutrem zdominował naturalną dla człowieka ciekawość.

Do dziś zagadkę stanowią trzy wielkie początki: kosmosu, życia oraz świadomości. Nieznany jest też powód gwałtownego rozwoju myśli ludzkiej w VI wieku p.n.e. Zmiany te mogły być spowodowane przez wyższą, transcendentną siłę.

Obecnie znajdujemy się o krok od kolejnego wielkiego przełomu, który umownie możemy nazwać piątym palcem bożym w historii świata. Warto się do niego przygotować, bo od naszej rozwagi zależy przyszły los świata.

Artykuły z tej kategorii

  • Czym jest wolność?

    O wolności i zniewoleniu człowieka z Jerzym Prokopiukiem – gnostykiem, ezoterykiem, filozofem, religioznawcą i pisarzem, naszym wieloletnim współpracownikiem, rozmawia Sebastian Minor.…

    Czytaj więcej...

Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.