Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

Duchy Zjawy Widma

Kulakowska Kulakowska

Oblicza wampira

blade-Wesley Snipes
janion
karykatura wampira
Max Schreck jako wam1C9710
wampir kolor
bwd 1/5 
fwd

 

 Kim lub czym jest wampir?

Jak wygląda i skąd się bierze jego nadnaturalna moc i nienasycony głód? A przede wszystkim: dlaczego ludzie w ogóle zaczęli zadawać takie pytania?

Wśród wielu wierzeń w przeróżne potwory istota pozbawiająca człowieka sił witalnych stanowi niezwykle częsty motyw i nieodmiennie budzi ogromne zainteresowanie. Jeszcze dziś można znaleźć osoby, które nie wykluczają istnienia takich istot. Może niekoniecznie w romantycznej wersji, znanej z filmów i książek, ale jednak. Żyjemy wszak w wieku, gdy wiara w naukę i statystykę przeplata się z przekonaniem, że istnieje coś więcej niż „szkiełko i oko”, ewentualnie, że zjawiska określane jako paranormalne w rzeczywistości stanowią część zwyczajnej fizyki i medycyny. Wszyscy przynajmniej słyszeliśmy o zjawisku „wampira energetycznego”, co bardzo ładnie współgra z chęcią wyjaśnienia mitu o niebezpiecznych, wysysających siły życiowe stworach. Jak jednak owa postać rodem z koszmaru, zakorzeniona w naszych najgłębszych lękach i obsesjach, objawiła się w legendzie, opowieści, lecz także w realnym świecie? Czy znana jest wszystkim kulturom na ziemi i jakie przybiera formy?

Począwszy od przełomu XVIII i XIX w., budzący grozę, a zarazem perwersyjną fascynację krwiopijcy straszą na stronicach książek. W latach 20. XX w. rozpoczęły karierę na srebrnym ekranie,

a z biegiem czasu stały się również pożywką dla wyobraźni twórców licznych gier fabularnych. Kim jest wampir lub wampirzyca? Skojarzenia są jednoznaczne: śmiercionośna, najczęściej piękna i czarująca osoba o bladej skórze, błyszczących oczach i długich, ostrych kłach. Istotę jej egzystencji stanowi swoista nieśmiertelność, zawieszenie pomiędzy życiem a śmiercią kosztem życiodajnej krwi zwyczajnych śmiertelników. Obraz ów zawdzięczamy przede wszystkim literaturze doby romantyzmu, gloryfikującego wszystko, co tajemnicze, oraz modernizmu – ponurego, niepokojącego i sprzyjającego demonom.

Profesor Maria Janion uważa, że wampir stanowi figurę tego, co zostało wyparte ze świadomości, lecz do nas powraca. Dzisiaj jest to choćby figura eksploatacji i przemocy. Staje się nam potrzebny, kiedy mówimy o podporządkowaniu, o zabieraniu komuś osobowości, podmiotowości.

Zarówno w przeszłości, jak i obecnie wampir doskonale nadaje się do kamuflażu tematów tabu, np. pragnień nieprzystających do „prawidłowo” funkcjonującej osoby, skrywanych marzeń seksualnych czy miłości homoerotycznej. Choćby w książkach Anny

Rice mężczyzna często bywa uwiedziony przez mężczyznę, a wieczne przebywanie razem staje się głównym sensem „wiecznego życia”. Dzięki tym postaciom kulturowe tabu jest przełamywane. Pocałunek czy ukąszenie wampira może być symbolem gwałtu, ale może także oznaczać transgresję, wyzwolenie i aktywność, wszelkiego rodzaju emancypację. Wampirzyce z zamku Draculi przekraczają wszystkie normy obyczajowe wiktoriańskiego społeczeństwa. Bierne kobiety zyskują aktywność, są ponad narzuconymi „ziemskimi” prawami. Sam hrabia, jako jeden z archetypów wampiryzmu, zostaje zarazem katalizatorem seksualności i podmiotowości swoich ofiar – podporządkowana kobieta nagle staje się „inna” (i zagraża usankcjonowanemu porządkowi, więc należy ją usunąć). Jednak to, że wampir jest płci męskiej i wydaje kobietom rozkazy, skutecznie przesłoniło tak niepokojący, dwuznaczny wydźwięk utworu.

Interpretacje mitu wampira

Artykuły z tej kategorii

Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.