Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

Duchy Zjawy Widma

Kulakowska Kulakowska

Oblicza wampira

blade-Wesley Snipes
janion
karykatura wampira
Max Schreck jako wam1C9710
wampir kolor
bwd 1/5 
fwd

Według Marii Janion, wampir to zdecydowanie twór kultury ludowej. W ujęciach folklorystycznych oddawał ideę nieśmiertelności, nie ujętej we wzorce religijne. Opowieści o „zmartwychwstałych przed czasem” stanowią mit konkurencyjny dla chrześcijaństwa, czyli życie wieczne na ziemi. Lecz wampiryczne historie są ze sobą sprzeczne i tak samo różne mogą mieć interpretacje. Mit wampira niesie ze sobą wiele znaczeń, zależnych od obyczajów lub kontekstu historycznego. Badaczka tematu, Ornella Volta, zauważa, że w XIX w. dokonała się ciekawa inwersja – wampirami nazywano nekrofilów... Monika Sznejderman wskazuje na odnowioną mitologię wampira związaną z AIDS. Częściowo oddają to filmy, których bohaterem jest Blade – zwalcza „wampirzą zarazę”, szprycując się specjalnym serum.

Dzięki ludowym przekazom widać, że pomimo iż występujące tam „żywe trupy” niekiedy wracają do domu, by obcować ze współmałżonkiem, to dopiero pisarze i twórcy filmowi dokonali seksualizacji wampira. Odtąd można go postrzegać jako drugą, zakazaną wersję człowieka.    

Jednak poprzez wzorzec ukształtowany przez literaturę ta groźna persona została odcięta od źródeł własnego mitu. Jej wizerunek zmienia się w zależności od tradycji różnych krajów, często nawet w obrębie jednego kręgu kulturowego. Nie zawsze ów stwór rodzi się jako człowiek, a śmierć nie zawsze stanowi warunek konieczny do jego zaistnienia.

Archetypy wampira można spotkać już w starożytnej Grecji, ale jego postać uzyskała dokładną definicję dopiero w I połowie XVIII w. Termin wampir pojawia się w Europie, gdy kilku dziennikarzy przytacza dwa przypadki epidemii wampiryzmu w serbskich wioskach (Kislowa, 1725 r. i Miedwieżia, 1731 r.).

Krwiopijca prezentował najróżniejsze oblicza, lecz jego geneza wszędzie była podobna.

Podłoże wiary w istoty wampiryczne

Niewątpliwą przyczyną kreacji groźnych wampirycznych istot jest strach przed nieznanym, na który składają się: lęk przed śmiercią i zmarłymi, zarazą niszczącą całe wioski, przed nocą jako porą wrogą rodzajowi ludzkiemu oraz przed nieposkromioną naturą.

Śmierć to przejście ze swojskiego, słonecznego świata do innego, ciemnego, ukrytego przed wzrokiem śmiertelników. Zmarły nie podlega już oczywistym prawom, znajduje się poza ograniczeniami narzuconymi przez społeczność – dlatego jest potencjalnie niebezpieczny. Może na przykład mścić się za doznane krzywdy. Dlaczego jednak kochany członek rodziny miałby źle życzyć bliskim? W wielu kulturach wytworzyło się intuicyjne przekonanie, że martwi zazdroszczą żywym i rozpaczliwie czepiają się resztek życia. Za tym ukrywa się strach żyjących przed zejściem z ziemskiego padołu i niewiedzą, co czyha po drugiej stronie. Bojąc się śmierci, człowiek pożądał nieśmiertelności, a zarazem obawiał się zakłócenia bezpiecznego porządku, w myśl którego oba światy powinny być rozdzielone. Dlatego próbował zabezpieczyć się przed nadmiernym przywiązaniem zmarłych lub ich agresją.

Inną kwestię stanowi ambiwalentny stosunek do krwi. Ma ona znaczenie magiczne, jest święta – może oczyszczać albo kalać. Zjednywano za jej pomocą bogów i demony. Przywabiała również duchy umarłych i umożliwiała komunikację (wierzenia rzymskie i greckie). Także Biblia ukazuje, że krwawa ofiara ze zwierzęcia była preferowana przez Boga ze Starego Testamentu. Krew oznacza esencję życia i śmierci, symbolizuje zakaz i jego przekroczenie. Dlatego stała się oczywistym przedmiotem pożądania umarłych, którzy nie chcą lub nie mogą odejść.

Artykuły z tej kategorii

  • Awatar umysłu

    Podczas ostatniego pobytu w indyjskim, niegdyś upatrzonym przez hippisów Riszikesz, ku swemu kosmicznemu zdumieniu spotkałem Jaya, Amerykanina, którego po raz pierwszy widziałem lata temu w Puttaparthi. Jay – człowiek dzisiaj już niemłody, ale trzymający się ciągle świetnie – jest zafiksowany na punkcie oczyszczania ciała i najzdrowszego pod słońcem jedzenia.…

    Czytaj więcej...

  • Medytacyjny świat umysłu cz. 2

     Drzewo sefirot i energia kundalini. Według teologii kabalistycznej Bóg, powołując do istnienia świat, wypowiadał słowa. Wypowiadając słowa, tworzył istnienie za pomocą hebrajskich liter, tych samych, którymi napisana została Tora.…

    Czytaj więcej...

Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.