Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

Niezwykłe zjawiska

Andrzej Miszczak

Supernowe a Ziemia

Betelgeuse obraz z Hubblea
Edmund_Halley-odkrywca Eta Carinae
eta-carinae.Kandydatka do supernowej
Fritz Zwicky
JohannesKepler
Mglawica krab
pozostalosc po SN Keplera z 1604
bwd 1/7 
fwd

 

Terminu „supernowa” po raz pierwszy użył w 1934 roku szwajcarski astronom Fritz Zwicky. Po wybuchu supernowej powstaje tak zwana gwiazda neutronowa, na którą składa się gęsto „upakowana” materia jądrowa. Tak gęsto, że ciała te, mające promień zaledwie kilkunastu kilometrów, ważą tyle, co kilka Słońc. Grawitacja jest tak duża, że gwiazda zapada się, tworząc czarną dziurę. Zjawiska zachodzące w wyniku wybuchów supernowych możemy obserwować na Ziemi. Czy te spektakularne przemiany gwiazd mogą nam w jakiś sposób zagrozić?

Narodziny i śmierć gwiazd

Narodziny i śmierć gwiazd to nieodłączne elementy cyklu życia galaktyk. Typowa gwiazda, kosmiczny „średniak” w rodzaju Słońca, rozpoczyna swój żywot jako kula rozproszonego wodoru, kurcząca się stopniowo pod wpływem działania sił grawitacyjnych. Zapadaniu się towarzyszy również wirowanie. W wyniku takiego szalonego „tańca” w jądrze gwiazdy gwałtownie wzrasta temperatura. Po osiągnięciu około 10 milionów stopni rozpoczyna się synteza wodoru w hel. Słońce spala wodór już od 5 miliardów lat i tym paliwem będzie się żywiło przez następne 5 miliardów. W którymś momencie gwiazda kończy spalać wodór i zaczyna „zjadać” powstały z niego hel, co skutkuje znacznym wzrostem jej objętości, aż do osiągnięcia stadium tzw. czerwonego olbrzyma. Słońce na tym etapie ewolucji obejmie swoim jestestwem orbitę Marsa, połykając m.in. Ziemię. Kiedy wypali się już cały hel, od gwiazdy odrywają się jej warstwy zewnętrzne, pozostawiając samo jądro – niewielki kawałek o rozmiarach zbliżonych do Ziemi. To stadium tzw. białego karła. Tak skończy swój żywot wiele gwiazd, także Słońce.

Jednak przez bezkresy wszechświata mkną również ciała niebieskie wielokroć większe od naszej gwiazdy dziennej. W ich przypadku proces syntezy zachodzi nieporównanie szybciej; olbrzymy wybuchają, kończąc spektakularnie jako supernowe.

Kolejna kandydatka na supernową

Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.