Warto przeczytać

W kręgu kultury Tybetu

 01/12 

Krzysztof Pohorski, „W kręgu kultury Tybetu” (Wydawnictwo „Kabel-Inwest”, Warszawa 2011; s. 216)

O tym, że kultura Wschodu od dawien dawna fascynuje Europejczyków wiadomo bardzo dobrze i wiele świadectw tego już poznaliśmy. Na ogół dawały one wyraz temu, jak bardzo interesuje nas duchowość tamtego regionu z całą jej odmiennością od europejskiego racjonalizmu. Jest też jednak drugi nurt tej fascynacji: zachwyt urodą Azji, jej egzotyczną dla nas przyrodą, groźnymi krajobrazami i – co tu dużo mówić – często dziwnymi obyczajami. I właśnie to wszystko pokazuje w swoim fotograficznym albumie Krzysztof Pohorski, z zawodu inżynier, z zamiłowania turysta i himalaista, z talentu wrażliwy obserwator świata. No i miłośnik kultury tybetańskiej. Wszystkie te jego cechy zapisane są w zdjęciach, które robił w czasie swoich podróży i których wybór teraz zaprezentował. Z jednej strony wyraża się w nich zachwyt urodą gór, na które się wspinał i na które patrzył przez wizjer swojego aparatu, z drugiej – zachwyt nad wyobraźnią i pomysłowością azjatyckich budowniczych, którzy wznieśli w niebywale trudnych warunkach mnóstwo porażających swoimi rozmiarami i także kameralnych, ale pięknych budowli, najczęściej o religijnym przeznaczeniu, które wyrastają na szczytach wzgórz albo w jakiś niezwykły sposób, na pierwszy rzut oka urągający zasadom fizyki, przyklejone są do zboczy gór i niebotycznych skał. Ale kiedy odwraca się od gór i budowlanej inżynierii, ujawnia swoje zaciekawienie ludźmi zamieszkującymi ten region, obserwuje ich zachowanie w momentach zwyczajnych i w chwilach zadumy czy religijnego skupienia, pokazuje – nie odrywając wzroku od ludzi – jak współczesność współżyje tam z tradycją i jak łatwo przenikają się one choćby w codziennych strojach. Nie ukrywa również swojej fascynacji buddyjską sztuką, którą jego zdjęcia pokazują z prawdziwym pietyzmem. I są to rzeźby i malowidła mało albo wcale u nas nieznane, bo przecież nie wystawiane w muzeach czy galeriach, ale będące obiektami kultu w mniej lub bardziej prowincjonalnych świątyniach. Wszystko to razem układa się w fascynującą opowieść, jaką snuje doświadczony podróżnik o regionie, który wielokrotnie odwiedził i dobrze poznał. Całą tę dokumentację jego urody uzupełnia w albumie zwięzły tekst opisujący historię, religię i polityczne uwikłania Tybetu, Bhutanu, Nepalu i Mongolii. Moim zdaniem rzecz konieczna dla wszystkich zafascynowanych tamtymi stronami, a inni mają szansę po lekturze i obejrzeniu zdjęć Podhorskiego do zafascynowanych dołączyć.

Grażyna Fosar i Franz Bludorf, „Nikt nam nie odda przyszłości”(Przeł. Beata Stawińska-Stadnyk. Wydawnictwo Pulsar, Warszawa 2011; s. 296)