Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar"

Zagadki i hipotezy

David Frawley

Medytacja i umysł

MichioKaku commonsJoga i wiedza to dwie metody rozpuszczania zaburzeń umysłu. Joga kontroluje ruch umysłu. Wiedza (dźniana) jest jego bezstronną obserwacją. Laghu Joga Wasiszta V. 9. 72

Medytacja to ważny, kulminacyjny etap praktyki w całościowym systemie jogi. Spośród ośmiu członów jogi trzy aspekty wewnętrzne – dharana (koncentracja), dhjana (medytacja) i samadhi (wchłonięcie) – odnoszą się przede wszystkim do praktyki medytacji. Ajurweda jako medycyna ciała i umysłu promuje medytację jako jedną z głównych terapii. Jednak właściwa medytacja to bardzo subtelny stan, który trudno osiągnąć. Wymaga ona, abyśmy najpierw zrównoważyli ciało, pranę i zmysły. Medytacja to nie tylko zamknięcie oczu i siedzenie w ciszy. Zrozumienie medytacji zależy od zrozumienia umysłu. Aby wyjaśnić tę kwestię, przyjrzyjmy się najpierw umysłowi i temu, jak działa.

Ciało i umysł

Zarówno ciało, jak i umysł składają się z pięciu elementów. Umysł jednak to elementy w postaci mentalnej, a nie fizycznej. Ciało i umysł mają przeciwstawne struktury elementarne. Ciało jest złożone z ciężkich elementów ziemi i wody (kapha), które tworzą formę ciała i jego różne tkanki. Funkcje ciała są zależne od lżejszych elementów oraz doszy pitta (ogień) i wata (powietrze); ogień warunkuje wszystkie procesy trawienne, powietrze natomiast – przewodzenie impulsów nerwowych oraz impulsów w mózgu.

Jednocześnie umysł jest zbudowany z lżejszych elementów powietrza i eteru (wata) i dlatego jest i ruchliwy, i ma zdolność przenikania. Funkcjonuje dzięki cięższym elementom wody, ognia i ziemi (pitta i kapha). Ogień daje zdolność percepcji umysłowi, woda przekazuje ją emocjom, a ziemia łączy umysł z ciałem.

Zasadniczo umysł jest jak wiatr lub dosza wata, która także ma cechy ruchu oraz zdolność przenikania. Podobnie jak wata, umysł składa się z elementów powietrza i eteru, ale na bardziej subtelnym poziomie. Umysł jest jak eter – wszystko przenika i nie ma formy. Gdziekolwiek skierujemy naszą uwagę, nasz umysł już tam jest. Umysł jest jak poruszające się powietrze, szybki – przenikający, nieustannie zmieniający się, błyskawicznie rozbłyskujący i nieprzewidywalny.

Umysł i prana

Umysł i prana są nierozłączne. Gdziekolwiek skierujemy naszą uwagę, tam w naturalny sposób podąża nasza energia. Nasza uwaga kieruje energią. Na podobnej zasadzie wszystko, co stanowi motywację dla naszej energii i witalności, na przykład głód lub pragnienie, angażuje naszą uwagę. Umysł i prana to dwie strony tego samego zjawiska, dwa skrzydła ptaka duszy.

Choć prana posiada cięższe właściwości niż umysł, w samym umyśle istnieje prana – własna energia i witalność umysłu. Podobnie w działaniu prany jest obecny umysł lub świadomość, inteligencja siły życiowej. W pranie zawsze występuje aspekt umysłu, a w umyśle – aspekt prany. Prana ze swej natury jest siłą inteligencji lub umysłu; umysł ze swej natury jest siłą działania i przejawem prany.

Prana, podobnie jak umysł, również jest natury wata i składa się z elementów powietrza i eteru, ale istnieje między nimi różnica. Prana ma więcej elementu powietrza, a umysł – więcej elementu przestrzeni, eteru. Prana jest bardziej aktywna, tak jak powietrze, podczas gdy umysł jest bardziej wrażliwy i obserwujący, tak jak przestrzeń. Z tego punktu widzenia można powiedzieć, że eterycznym aspektem prany jest umysł, a powietrznym aspektem umysłu jest prana.

Typy dosz a poziomy umysłu

Umysł jako całość – w literaturze jogi nazywany czitta lub antahkarana – jest sferą wata, tak samo złożoną z elementu powietrza i eteru. Jednakże umysł jest subtelniejszy niż wata, podobnie jak jest subtelniejszy niż prana, z której powstaje wata.

Wata dodaje umysłowi szybkość i energię. Osoby o tej konstytucji mają bystrzejszy umysł niż inne typy i większe zdolności umysłowe na wszystkich poziomach – począwszy od percepcji zmysłowej, a skończywszy na głębokich formach percepcji bezpostaciowej. Z łatwością nawiązują one kontakty (powietrze) i mają szerokie horyzonty (przestrzeń). Ich umysł jest bardzo aktywny, zawsze dokądś dąży i chce wszystko zrozumieć. Ponieważ na ogół dosza wata jest związana z umysłem, osoby tego typu są w większym stopniu narażone na zaburzenia umysłowe i psychiczne. Wszystko, co robią, wywiera na nie silny i bezpośredni wpływ. Z tego samego powodu większość chorób układu nerwowego i zaburzeń umysłowych często wywołuje nasilenie. Jednakże umysł także ma swoje cechy pitta i kapha, dlatego niekiedy utożsamia się go z ogniem. Dokładnie rzecz biorąc, pitta to percepcyjna siła umysłu, podczas gdy pole mentalne w tle ma naturę wata. Można powiedzieć, że umysł ma charakter wata (powietrza), lecz w praktyce przejawia naturę pitta (ognia). Umysł dysponuje szczególnymi siłami widzenia, okiem umysłu lub trzecim okiem, które jest związane z ogniem. Cechą pitta, czyli ognia w umyśle, jest zdolność rozróżniania, umiejętność myślenia i wglądu (buddhi), będącego także mocą trawienia umysłowego. Osoby typu pitta są bardzo wnikliwe i obdarzone intelektem. Zwykle najlepiej ze wszystkich dosz potrafią się skupić, myślą jasno i ostro.

Cechą kapha w umyśle jest zdolność do doświadczania uczuć, dzięki której pojawiają się emocje – miłość i przywiązanie. Są one związane ze zmysłami oraz zewnętrznym aspektem umysłu (manas). Część umysłu o cechach kapha jest najbardziej zewnętrzna i materialna, tak samo jak kapha jest najbardziej materialną z dosz. Jednakże umysł ma także wyższe cechy kapha. Wewnętrzny umysł i serce również mają swoje uczucia, na przykład miłość będącą najważniejszym uczuciem kapha. Błogość sama w sobie w najgłębszej części umysłu jest najwyższą formą kapha.

Medytacja według ajurwedy

Oficjalna strona miesięcznika "Czwarty Wymiar", ukazującego się od 1996 roku.
Wydawca Centrum "REA" Rena Marciniak-Kosmowska - "Czwarty Wymiar" - All Rights Reserved. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Kopiowanie i powielanie treści lub/i grafiki zawartej w tym serwisie bez zgody autora serwisu jest zabronione i chronione prawem.